ปอดอักเสบ ภัยร้ายถึงชีวิต ป้องกันได้ด้วยวัคซีน
ปอดอักเสบ (Pneumonia) คือภาวะที่ถุงลมปอดและหลอดลมฝอยส่วนปลายเกิดการอักเสบจากการติดเชื้อ เช่น แบคทีเรีย ไวรัส เชื้อรา หรือสารระคายเคืองอื่น ๆ ทำให้ปอดบวม มีน้ำหรือหนองในถุงลม ส่งผลให้หายใจติดขัด มีไข้ ไอ เสมหะ และเจ็บหน้าอก หากรุนแรงอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยง เช่น เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัว
ใครบ้างคือกลุ่มเสี่ยง ปอดอักเสบ ที่ควรใส่ใจเป็นพิเศษ
แม้ทุกคนสามารถป่วยเป็นปอดอักเสบได้ แต่กลุ่มต่อไปนี้มีความเสี่ยงเกิดโรคที่รุนแรงมากกว่า
- เด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี
- ผู้สูงอายุ โดยเฉพาะ อายุ 60 ปีขึ้นไป
- ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เช่น หัวใจ ปอด เบาหวาน ไต
- ผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง (มะเร็ง ผู้ใช้ยากดภูมิ HIV)
- หญิงตั้งครรภ์
เมื่อกลุ่มเสี่ยงติดเชื้อ อาการมักรุนแรงกว่า และฟื้นตัวยากกว่า ในปัจจุบันจึงมีวัคซีนหลายชนิด ที่ช่วยลดโอกาสเกิดปอดอักเสบโดยตรงหรือทางอ้อม
วัคซีนที่ช่วยป้องกันปอดอักเสบ มีตัวไหนบ้าง
การป้องกันปอดอักเสบสามารถทำได้โดยการรักษาสุขภาพพื้นฐาน เช่น การล้างมือบ่อย ๆ รับประทานอาหารมีประโยชน์ พักผ่อนเพียงพอ และที่สำคัญคือการฉีดวัคซีน วัคซีนหลายชนิดช่วยลดโอกาสการติดเชื้อที่นำไปสู่ปอดอักเสบได้ ดังนี้
- วัคซีนไข้หวัดใหญ่: แนะนำให้ฉีดทุกปี เนื่องจากไข้หวัดใหญ่อาจลุกลามจนเกิดปอดอักเสบ โดยเฉพาะในเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้ป่วยโรคเรื้อรัง
- วัคซีนโควิด-19: แม้สถานการณ์การระบาดจะคลี่คลายลง แต่โควิด-19 ยังเป็นสาเหตุสำคัญของปอดอักเสบ ซึ่งวัคซีนช่วยลดความรุนแรงและอัตราการเสียชีวิต
- วัคซีนปอดอักเสบนิวโมคอคคัส: เป็นวัคซีนที่พัฒนามาเพื่อป้องกันปอดอักเสบจากเชื้อแบคทีเรียนิวโมคอคคัส ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการป่วยหนักและเสียชีวิต โดยเฉพาะในผู้สูงอายุและผู้ป่วยโรคประจำตัว
- วัคซีนปอดอักเสบจากเชื้อ RSV: เชื้อ RSV เป็นสาเหตุสำคัญของปอดอักเสบในเด็กเล็กและผู้สูงอายุ ซึ่งทำให้เกิดปอดอักเสบรุนแรงได้ ปัจจุบันมีวัคซีนสำหรับใช้ในผู้สูงอายุและกลุ่มเสี่ยง
- วัคซีนไอกรน (Pertussis): โรคไอกรนสามารถทำให้เกิดการติดเชื้อทางเดินหายใจรุนแรงและลุกลามเป็นปอดอักเสบได้ วัคซีนนี้มักให้ในวัยเด็ก และควรฉีดกระตุ้นในบางช่วงอายุ เช่น หญิงตั้งครรภ์ เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อสู่ทารก และในผู้ใหญ่หรือผู้สูงอายุ
คำแนะนำ อายุเท่าไรควรฉีดวัคซีนอะไร
- วัคซีนไข้หวัดใหญ่ ฉีดทุกปีในกลุ่มผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ
- วัคซีนโควิด-19 ฉีดทุกปีในกลุ่มเสี่ยงสูง
- วัคซีนปอดอักเสบนิวโมคอคคัส ตั้งแต่อายุ 65 ปีขึ้นไป
- วัคซีนปอดอักเสบ RSV ตั้งแต่อายุ 60 ปีขึ้นไป
- วัคซีนไอกรน กระตุ้นทุก 10 ปี
สำหรับหญิงตั้งครรภ์ ควรได้รับวัคซีนไข้หวัดใหญ่และวัคซีนไอกรน (Tdap) เพื่อป้องกันทั้งแม่และลูก
บทความโดย: นายแพทย์กฤต หมัดแสละ
